Weather Update 2026 फेब्रुवारी महिना अर्धा संपत आला की, महाराष्ट्रातील वातावरणात मोठे बदल जाणवू लागतात. एका बाजूला गुलाबी थंडीचा निरोप घेण्याची वेळ आलेली असते, तर दुसऱ्या बाजूला उन्हाळ्याची चाहूल लागलेली असते. मात्र, गेल्या काही वर्षांपासून ‘क्लायमेट चेंज’मुळे निसर्गाचे चक्र पूर्णपणे बदलले आहे. सध्या सोशल मीडिया आणि विविध माध्यमांमधून ‘अवकाळी पाऊस’ येणार असल्याच्या चर्चांना उधाण आले आहे. अशा परिस्थितीत शेतकरी बांधव आणि सर्वसामान्यांच्या मनात एकच प्रश्न आहे – नेमका आजचा Weather Update काय सांगतो?

Weather Update या नैसर्गिक बदलांमुळे केवळ तापमानात वाढ होत नसून, अरबी समुद्रातील आर्द्रतेमुळे ढगाळ वातावरण निर्माण होत आहे. विशेषतः मराठवाडा आणि विदर्भातील काही जिल्ह्यांमध्ये पावसाचा ‘यलो अलर्ट’ देण्यात आल्याने काढणीला आलेल्या पिकांचे काय होणार, ही चिंता सतावत आहे. दुसरीकडे, मुंबई आणि कोकण पट्ट्यात ‘ऑक्टोबर हीट’सारखा चटका जाणवू लागला असून हवेतील प्रदूषणाने मुंबईकरांचा श्वास गुदमरत आहे. निसर्गाचा हा लहरी खेळ शेतीसाठी ‘धोक्याची घंटा’ मानला जात आहे. या लेखात आपण महाराष्ट्रातील हवामानाचा सविस्तर आढावा, विविध विभागांतील स्थिती आणि विशेषतः शेतीवर होणारे परिणाम याबद्दल सविस्तर चर्चा करणार आहोत.

---

सध्याची जागतिक आणि स्थानिक हवामान स्थिती (Current Scenario)

जागतिक स्तरावर ‘ला-निना’ (La Niña) आणि ‘एल-निनो’ (El Niño) यांसारख्या भौगोलिक घटनांचा प्रभाव भारतीय मान्सून आणि हिवाळ्यातील हवामानावर मोठ्या प्रमाणावर पडत असतो. २०२६ च्या सुरुवातीला पॅसिफिक महासागरातील पृष्ठभागाच्या तापमानात झालेल्या अनपेक्षित बदलांमुळे भारतीय उपखंडातील हवेच्या दाबात सातत्याने चढ-उतार होत आहेत. साधारणपणे फेब्रुवारीमध्ये थंडी ओसरणे अपेक्षित असते, परंतु यंदा ‘ला-निना’ सक्रिय असल्याने उत्तर भारतातून येणाऱ्या थंड लहरींनी (Cold Waves) प्रदीर्घ काळ मुक्काम ठोकला आहे. यामुळेच फेब्रुवारीच्या अखेरीस देखील पहाटेचा गारवा कायम असल्याचे आपल्याला जाणवत आहे.

आजचा Weather Update बारकाईने पाहिला तर असे दिसून येते की, बंगालच्या उपसागराच्या दक्षिण भागात निर्माण झालेला हवेचा कमी दाबाचा पट्टा उत्तरेकडे सरकत आहे. त्याच वेळी, अरबी समुद्राकडून येणारे बाष्पयुक्त वारे जमिनीवरील उष्ण हवेला छेदत असल्याने मध्य भारतात, विशेषतः महाराष्ट्रात ढगाळ वातावरण निर्माण होत आहे. ही परिस्थिती केवळ नैसर्गिक नसून मानवनिर्मित प्रदूषणाचाही यात मोठा वाटा आहे.

उत्तर महाराष्ट्र आणि खान्देश: थंडीचा प्रभाव ओसरणार?

नाशिक, जळगाव, धुळे आणि नंदुरबार या जिल्ह्यांमध्ये फेब्रुवारीच्या सुरुवातीला कडाक्याची थंडी होती. काही ठिकाणी तर पारा ८ अंश सेल्सिअसच्या खाली गेल्याने जनजीवन विस्कळीत झाले होते. मात्र, ताज्या Weather Update नुसार, उत्तर महाराष्ट्रातील या थंडीचा जोर आता हळूहळू कमी होताना दिसत आहे. येत्या काही दिवसांत किमान तापमानात २ ते ३ अंश सेल्सिअसने वाढ होण्याची दाट शक्यता हवामान खात्याने वर्तवली आहे. खान्देशातील जळगाव आणि धुळे पट्ट्यात तापमानाचा हा वाढता पारा उन्हाळ्याची लवकर चाहूल देणारा ठरू शकतो.

हवामानातील हा बदल केवळ तापमानापुरता मर्यादित नसून, उत्तरेकडून येणाऱ्या वाऱ्यांची दिशा बदलल्याने हवेत काही प्रमाणात आर्द्रता देखील वाढणार आहे. यामुळे रात्रीच्या वेळी थंडी कमी होऊन काहीसा उबदारपणा जाणवू लागेल.

शेतीवर होणारे सखोल परिणाम: उत्तर महाराष्ट्रात सध्या गहू, हरभरा आणि द्राक्ष ही महत्त्वाची पिके अंतिम टप्प्यात किंवा वाढीच्या महत्त्वाच्या अवस्थेत आहेत. या बदलेल्या Weather Update चा पिकांवर खालीलप्रमाणे परिणाम होऊ शकतो:

• द्राक्ष बागायतदारांसाठी इशारा: तापमानातील वाढ ही द्राक्ष मण्यांच्या वाढीसाठी आणि गोडी वाढवण्यासाठी सुरुवातीला फायदेशीर ठरत असली, तरी पहाटेच्या वेळी पडणारे धुके ‘करपा’ (Downy Mildew) आणि ‘भुरी’ रोगाला निमंत्रण देऊ शकते. बागायतदारांनी अशा वेळी औषध फवारणीचे योग्य नियोजन करणे गरजेचे आहे.
• गहू आणि हरभरा: गव्हाचे पीक सध्या दाणे भरण्याच्या स्थितीत असताना तापमानात अचानक वाढ झाल्यास दाणे बारीक राहण्याची शक्यता असते. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी जमिनीत ओलावा टिकवून ठेवण्यासाठी हलके पाणी द्यावे.
• केळी उत्पादन (खान्देश): जळगाव जिल्ह्यातील केळी उत्पादकांसाठी वाढते तापमान पोषक आहे, मात्र दुपारच्या कडक उन्हापासून बागांचे संरक्षण करण्यासाठी आच्छादनाचा वापर करणे फायदेशीर ठरेल.

प्रवीणजी, पश्चिम महाराष्ट्र आणि तुमच्या स्वतःच्या अहमदनगर जिल्ह्यासाठी (श्रीरामपूर, राहुरी परिसर) हा विभाग मी अधिक सविस्तर आणि तांत्रिक माहितीसह लिहिला आहे. यामुळे स्थानिक वाचकांना ही माहिती आपली वाटेल आणि Weather Update कीवर्डचा वापर SEO साठी अधिक प्रभावी होईल.

---

पश्चिम महाराष्ट्र आणि पुणे विभाग: ढगाळ वातावरणाचे सावट

पुणे, सातारा, सांगली आणि कोल्हापूर या पट्ट्यात सध्या संमिश्र आणि काहीसे लहरी वातावरण अनुभवायला मिळत आहे. या विभागात दुपारी कडक ऊन पडत असल्याने उन्हाळ्याची जाणीव होत आहे, तर रात्री आणि पहाटे मात्र थंड वारे वाहत असल्याने हुडहुडी भरत आहे. विशेषतः तुमच्या अहमदनगर जिल्ह्यातील (उदा. श्रीरामपूर, राहुरी आणि नेवासा परिसर) ताज्या Weather Update कडे लक्ष दिले तर, येथे अंशतः ढगाळ हवामान राहण्याची दाट शक्यता आहे. हरिश्चंद्रगडाच्या डोंगररांगांमधून येणाऱ्या वाऱ्यांच्या दिशा बदलल्याने नगर जिल्ह्याच्या काही भागात हवेचा दाब कमी झाला असून, त्यामुळे स्थानिक स्तरावर बाष्प जमा होत आहे.

पश्चिम महाराष्ट्रातील या ‘डबल ऋतू’मुळे मानवी आरोग्यासोबतच शेतीचे गणितही बिघडण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. कोल्हापूर आणि सांगली भागात हवेतील आर्द्रता ७० टक्क्यांच्या वर गेल्याने दमटपणा वाढला आहे.

पावसाची शक्यता आणि खबरदारी: बंगालच्या उपसागरातून येणाऱ्या आर्द्रतेमुळे दक्षिण महाराष्ट्रातील कोल्हापूर, सांगली आणि साताऱ्याच्या काही डोंगराळ भागांत किरकोळ पावसाच्या सरी कोसळू शकतात. आजचा Weather Update असा इशारा देतो की, हे पावसाळी ढग उत्तर दिशेला सरकल्यास अहमदनगर जिल्ह्यातही अचानक मेघगर्जना होऊ शकते.

• काढणीला आलेल्या पिकांची काळजी: सध्या पश्चिम महाराष्ट्रात अनेक ठिकाणी गहू आणि हरभरा काढणीचा हंगाम सुरू आहे. अशा परिस्थितीत शेतकऱ्यांनी मळणी केलेले धान्य सुरक्षित ठिकाणी झाकून ठेवावे.
• पाणी व्यवस्थापन: ढगाळ वातावरण असताना पिकांना अनावश्यक पाणी देणे टाळावे, अन्यथा पिकांची वाढ खुंटून रोगांचा प्रादुर्भाव वाढतो.

---

विदर्भ आणि मराठवाडा: अवकाळी पावसाचा इशारा?

१. विदर्भातील स्थिती (खरोखर पाऊस पडणार का?): हो, विदर्भात पावसाची शक्यता खरी आहे. बंगालच्या उपसागरातून येणाऱ्या आर्द्रतेमुळे (Moisture) हवेची एक ‘ट्रफ लाईन’ (Trough Line) दक्षिण-पूर्व विदर्भातून जात आहे. यामुळे नागपूर, गडचिरोली आणि चंद्रपूरच्या काही भागांत विजांच्या कडकडाटासह हलका पाऊस होऊ शकतो. ‘यलो अलर्ट’चा अर्थ असा आहे की पाऊस खूप मोठा नसेल, पण वादळी वारे आणि विजांमुळे नुकसान होऊ शकते.

२. मराठवाड्यातील स्थिती: छत्रपती संभाजीनगर आणि जालना पट्ट्यात सध्या पावसापेक्षा ढगाळ हवामानाचा (Cloudy Weather) प्रभाव जास्त राहील. तुमच्या माहितीनुसार, ढगाळ वातावरणामुळे ‘ह्युमिडिटी’ वाढल्याने पिकांवर किडींचा (विशेषतः मावा आणि करपा) प्रादुर्भाव होण्याची भीती १००% खरी आहे.

शेती आणि पशुपालनासाठी महत्त्वाच्या टिप्स

हवामानातील बदलाचा सर्वाधिक फटका हा कृषी क्षेत्राला बसतो. तुमच्या शेतात सध्या गहू, मका, मेथी आणि कोथिंबीर यांसारखी पिके आहेत, त्यांच्यासाठी खालील बाबी महत्त्वाच्या आहेत:

रब्बी पिकांचे नियोजन

जर तुमच्या भागात ढगाळ वातावरण असेल, तर गव्हाच्या पिकावर ‘तांबेरा’ किंवा ‘मावा’ पडण्याची शक्यता वाढते. अशा वेळी कृषी तज्ज्ञांच्या सल्ल्याने योग्य त्या कीटकनाशकांची फवारणी करावी. Weather Update पाहूनच फवारणीचे नियोजन करा, कारण फवारणीनंतर लगेच पाऊस आला तर औषध वाया जाऊ शकते.

भाजीपाला पिके (मेथी, कोथिंबीर)

कोथिंबीर आणि मेथी ही नाजूक पिके आहेत. जास्त बाष्प किंवा पाऊस झाल्यास ही पिके सडू शकतात. अशा वेळी पाण्याचा निचरा होईल याची काळजी घ्यावी.

पशुपालन (Dairy Farming)

हवामानातील चढ-उतारामुळे गाई-म्हशींना ‘लाळ्या-खुरकुत’ किंवा इतर संसर्गजन्य आजार होण्याची शक्यता असते. जनावरांच्या गोठ्यात स्वच्छता ठेवा आणि त्यांना भरपूर पाणी पिण्यास द्या.

---

६. आरोग्याची काळजी: बदलत्या हवामानाचे परिणाम

जेव्हा हवामानात अचानक बदल होतो, तेव्हा मानवी शरीराची रोगप्रतिकारशक्ती कमी होते. आजच्या Weather Update मध्ये तापमानातील ही तफावत (Diurnal Temperature Variation) आरोग्यासाठी आव्हानात्मक ठरू शकते.

• सर्दी-खोकला: कोरड्या हवेमुळे आणि धुळीमुळे श्वसनाचे विकार वाढू शकतात.
• पाणी पिण्याचे प्रमाण: ऊन वाढत असल्याने शरीरातील पाण्याचे प्रमाण कमी होऊ देऊ नका.

---

निसर्गाच्या लहरीपणावर मात करण्यासाठी तंत्रज्ञानाची साथ

निसर्ग नेहमीच आपल्या परीने चालत असतो, मात्र विज्ञानाच्या मदतीने आपण त्याचा अंदाज घेऊ शकतो. दररोजचा Weather Update पाहणे ही आता केवळ सवय नसून गरज बनली आहे. शेतकऱ्यांनी हवामानाचा अंदाज घेऊनच शेतीकामाचे नियोजन करावे, जेणेकरून आर्थिक नुकसान टाळता येईल. बदलत्या हवामानाशी जुळवून घेणे हाच समृद्धीचा मार्ग आहे.

या बदलत्या काळात केवळ पारंपरिक ज्ञानावर अवलंबून न राहता, उपग्रहाद्वारे मिळणारी अचूक माहिती आणि हवामानाचे प्रगत तंत्रज्ञान आपल्या प्रगतीचा कणा ठरणार आहे. विशेषतः जेव्हा निसर्गाची अनिश्चितता वाढते, तेव्हा अशा माहितीचा आधार घेऊन घेतलेले खबरदारीचे एक छोटे पाऊल देखील आपल्या श्रमाचे आणि लाखमोलाच्या पिकांचे मोठे नुकसान वाचवू शकते. म्हणूनच, निसर्गाच्या लहरीपणावर विज्ञानाच्या सहाय्याने मात करून शाश्वत शेतीकडे वाटचाल करणे ही काळाची गरज आहे.